Dr. Evita van de Steeg werkt als onderzoeker bij TNO en is één van de kartrekkers van het VitalTissue project. Evita maakt zich ook hard voor proefdiervrije innovaties in het belang van zowel mens als dier. Wij werken samen met onderzoekers die met ons willen werken richting een proefdiervrije wereld. In dit blog de motivatie van Evita.


Eén van mijn eerste ervaringen met het gebruik van proefdieren was tijdens mijn promotiestudie op het Nederlands Kanker Instituut in Amsterdam. Vanwege het goede proefdierbeleid en de verzorging van de proefdieren was dit absoluut geen vervelende ervaring. Ik deed onderzoek naar de biologische eigenschappen van bepaalde transporteiwitten, welke ook een heel belangrijke rol spelen bij de werking van anti-kanker medicatie. In deze periode hebben we door het bestuderen van de eigenschappen van deze transporteiwitten in muizen, de oorzaak van een bepaald syndroom (Rotor syndroom) kunnen achterhalen. Daarnaast werden door collega-onderzoekers op het NKI heel mooie resultaten geboekt met therapieën tegen o.a. borstkanker, welke nu effectief op mensen worden toegepast. Dit was zonder het gebruik van deze proefdieren nooit gelukt.

Proefdiervrije ontwikkelingen gaan razendsnel

Echter, dat is nu meer dan 10 jaar geleden, en de biomedische- en technologische ontwikkelingen zijn heel hard gegaan. Van stamcel onderzoek tot gentherapie en van weefselregeneratie tot menselijke miniorgaantjes kweken in een kweekschaaltje. Hoewel ik absoluut niet zeg dat we alle proefdieren van vandaag de dag overboord kunnen zetten, denk ik wel dat er nog veel meer winst te behalen valt. Door ons gezamenlijk in te zetten voor proefdiervrije innovaties komen we elke keer en met z’n allen steeds een stapje dichter bij een proefdierarme wereld. Nu kunnen we al veel orgaanfuncties nabootsen in het laboratorium door gebruik te maken van deze nieuwe technieken, o.a. gebaseerd op stamcellen of menselijk restweefsel uit operaties. In de toekomst gaat dit alleen maar meer en beter worden, en kunnen we een deel van de proefdieren die vandaag de dag gebruikt worden, gaan vervangen.

Ziekten beter gaan begrijpen

Ondanks dit optimisme, geloof ik niet dat we binnen afzienbare tijd een proefdiervrije wereld hebben. Maar ik geloof wel dat als we de proefdiervrije alternatieven stimuleren, we gezamenlijk een heel eind in de richting kunnen komen! En als onderzoeker wil ik me daar de komende jaren hard voor maken, zowel vanuit het perspectief van de dieren, maar ook vanuit het perspectief voor het ontwikkelen van betere onderzoeksmodellen waarmee we ziektes beter gaan begrijpen en medicijnen sneller en beter kunnen ontwikkelen.

VitalTissue uitrollen in Nederland

VitalTissue is een initiatief waar ik ongeveer 3 jaar geleden bij betrokken raakte. Het sprak mij gelijk erg aan, want het gebruik van menselijk vitaal restweefsel uit operatiekamers is de ultieme stimulatie van proefdiervrije innovaties. VitalTissue is voor mij geslaagd als we een doorstart kunnen maken met het project, zodat we VitalTissue echt kunnen gaan uitrollen in Nederland (en misschien wel daarbuiten). Het gaat een hele klus en uitdaging worden, maar het is een breed gedragen initiatief met een sterk consortium aan partners dus de kans van slagen is erg groot. De pilotstudies die we gaan uitvoeren, gaan hier een heel belangrijke rol in spelen, en dat zal één van de belangrijkste focuspunten van mij zijn in dit project.