Donderdag 21 februari organiseerde Universiteit Utrecht (UAIM-hub) een publieksdebat over het gebruik van proefdieren. Onze Saskia was één van de panelleden. De zaal, gevuld met voornamelijk wetenschappers vond uiteindelijk met een 2/3 meerderheid dat de huidige technieken de potentie hebben om alle dierproeven te vervangen. Dat is hoopvol!

De avond werd ingeleid door een ludieke presentatie van Anne van Veen en Victoria de Leeuw.  Zij schetsten in een theatrale setting de geschiedenis van dierproeven en lardeerde dit met argumenten waarom we nu inmiddels wel zonder kunnen. De toon van de avond was gezet. Zeker ook omdat presentator Diederik Jekel alles soepel en met de nodige humor aan elkaar praatte en omdat, onze eigen, Saskia natuurlijk ook over de nodige positieve ontwikkelingen vertelde.

Onverwachte steun

Maar een debat gaat, ondanks het voelbare optimisme, natuurlijk altijd over de uitdagingen en meningsverschillen. Ook deze avond staken weer vertrouwde dilemma’s rondom dierproeven de kop op. De mens is een zo complex organisme dat we dat in een reageerbuis, computermodel of welk ander model dan ook nooit helemaal kunnen namaken en dus hebben we een dier nodig hebben om een effect van een stof in een heel organisme te kunnen bestuderen.

Verrassend genoeg dacht Peter van Meer, van het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen, hier heel anders over. Ik had eerlijk gezegd gedacht dat hij de sterkste verdediger van dierproeven zou zijn. Maar niets was minder waar. Peter stond vol overtuiging bij de criticasters van de dierproef.

Behoefte aan betere methoden

Zijn taak is om medicijnen te beoordelen op veiligheid. Om dit te onderbouwen worden hiervoor door de industrie vaak dierproeven aangedragen. Maar Peter zou zich ook kunnen laten overtuigen door een nderbouwing zonder proefdieronderzoek en stiekem heeft hij daar eigenlijk heel veel behoefte aan. “Een proefdier is ook maar een black box waarvan we niet precies weten wat er gebeurt.”  Het was duidelijk dat Peter op zoek is naar betere onderbouwing van de veiligheid en dat hij die verwacht van proefdiervrije innovaties.

Dierproef is de gouden standaard

En dat is dan gelijk een mooie illustratie van een ander probleem dat veel de kop op steekt. De dierproef is ons zo vertrouwd dat we er maar moeilijk afscheid van kunnen nemen. Alles is ingericht op de dierproef. Niet alleen de industrie, maar ook het onderwijs, de onderzoeksmethoden, de wetenschappelijke waarde die eraan wordt gehecht. Daar is maar moeilijk van los te komen.

Tjeerd de Groot, Kamerlid van D66

Alle wetenschappers zijn weliswaar bezig met zo min mogelijk proefdieren te gebruiken. Verfijnen, verminderen en vervangen van dierproeven zit bij elke wetenschapper tussen de oren. Daarin worden ze opgeleid. Ook deze avond komt dit beeld sterk naar voren. Maar het geluid dat we daarmee de dierproef nog steeds centraal stellen in ons denken wordt ook steeds vaker gehoord. Tjeerd de Groot, Kamerlid van D66, hield bijvoorbeeld een pleidooi om echt op een andere manier te gaan denken en de dierproef achter ons te laten. Dat was voor veel wetenschappers nog wel een brug te ver. Maar toch was de interesse voor dit standpunt voelbaar. En dat is winst.

Er moet nog heel veel gebeuren om die omslag ook echt te maken. Maar avonden als deze dragen daar zeker weer aan bij.

 

Benieuwd naar wie de andere sprekers waren? Die vind je hier.