Na het initiatief in de Tweede Kamer eerder dit jaar om de Embryowet aan te passen, heeft nu ook de Eerste Kamer vóór gestemd. Dit heeft betrekking op proefdieren, want gekweekte embryo’s kunnen in fundamenteel onderzoek worden gebruikt om meer te leren over de mens – zonder het gebruik van proefdieren. Er zitten echter weer andere ethische aspecten aan en de wetswijziging betekent weinig voor het gebruik van proefdieren zoals we dat nu kennen.
De achtergrond van deze wetswijziging: het initiatiefvoorstel werd ingediend door Tweede Kamerleden Jan Paternotte (D66) en Hilde Wendel (VVD). Het voorstel is in de Eerste Kamer nipt aangenomen: 38 leden stemden voor, 35 leden stemden tegen. Lees hier meer over het debat dat in de Kamer plaatsvond rondom de stemming.
In het kort
Door deze wetswijziging wordt het mogelijk om menselijke embryo’s speciaal te kweken voor onderzoek, tot maximaal 14 dagen. Dit onderwerp roept bij veel mensen vragen op, wat wij goed begrijpen.
Tegelijk is het ook goed om te weten: deze wijziging zorgt op korte termijn niet voor minder dierproeven. Hieronder leggen we uit wat er verandert en hoe wij hier naar kijken.
Wat houdt de voorgestelde wijziging van de Embryowet in?
De Embryowet bepaalt wat wel en niet mag in onderzoek met menselijke embryo’s. De voorgestelde wijziging maakt het mogelijk om embryo’s speciaal voor onderzoek te gebruiken, onder strenge voorwaarden.
Die voorwaarden zijn onder andere:
- embryo’s mogen maximaal 14 dagen worden gebruikt
- het mag alleen voor een beperkt aantal onderzoeksdoelen
- elk onderzoek wordt vooraf getoetst door een ethische commissie
- het mag alleen als er geen moderne, mensgerichte onderzoeksmodellen zijn
Het voorstel is op 11 november 2026 aangenomen door de Eerste Kamer.
Wat betekent dit voor dierproeven?
Voor ons is de belangrijkste vraag altijd: zorgt dit voor minder dierproeven? En dit op korte termijn helaas niet zo.
De embryo’s die onder deze wet gebruikt mogen worden:
- zijn bedoeld voor fundamenteel onderzoek naar de vroege ontwikkeling
- worden niet ingezet voor veiligheidstesten
- spelen geen rol in de ontwikkeling van medicijnen
Dat betekent dat deze wijziging het aantal proefdieren in Nederland voorlopig niet zal verminderen.
Hoe kijken wij hier naar?
Proefdiervrij zet zich in voor onderzoek zonder dierproeven, met methodes die zo goed mogelijk aansluiten bij de mens. Daarbij kijken wij ook specifiek naar de ethiek rondom dierproeven en hoe daarvan af kunnen. We vinden het daarbij ook belangrijk dat onderzoek zorgvuldig gebeurt en dat er duidelijke grenzen zijn.
Wij financieren zelf geen onderzoek waarbij embryo’s speciaal worden gekweekt en promoten dat ook niet. De vraag of en wanneer embryo-onderzoek ethisch verantwoord is, laten we over aan onafhankelijke experts en ethische commissies. Dat is een ander onderwerp dan waar wij ons vooral mee bezighouden.
Waar zetten wij op in?
Wij richten ons op onderzoek dat: beter aansluit bij de mens, geen embryo-kweek nodig heeft en het gebruik van proefdieren voorkomt. Een voorbeeld is het project HipGametes, waarin onderzoekers werken met menselijke stamcellen. Daarbij wordt vanaf het begin ook gekeken naar de ethische en maatschappelijke kant van dit soort onderzoek.
Wat betekent dit voor de toekomst?
De wetswijziging verandert op korte termijn weinig aan het gebruik van proefdieren. Dit laat daarbij zien dat onderzoek zich blijft ontwikkelen. Wij blijven ons natuurlijk inzetten voor een toekomst waarin onderzoek plaatsvindt zonder dierproeven en met oog voor wat voor mensen én dieren belangrijk is.
Ontdek meer

