Wat gebeurt er als je probeert te kijken door de ogen van een dier? Theatermaker Espen Hjort deed precies dat in zijn voorstelling Landschap van de radioactieve hond. Deze was te zien in Theater Bellevue in Amsterdam tot en met 8 februari. Het thema is voor ons aanleiding om Espen even te bellen. De voorstelling duikt namelijk in een nauwelijks bekend hoofdstuk uit de Koude Oorlog: radioactieve experimenten op honden. Maar het verhaal gaat verder. Zo vraagt Espen zichzelf af: hoe kunnen we voorbij de mens kijken? Wat is rechtvaardigheid in de relatie tussen mens en dier?
Met die vragen raakt de maker een pijnlijke realiteit, want ook vandaag de dag worden er nog steeds miljoenen dieren gebruikt in onderzoek. We gingen met Espen in gesprek over wat het maken van deze voorstelling met hem deed, hoe hij kijkt naar rechtvaardigheid tussen mens en dier en wat hij hoopt dat zijn publiek meeneemt.
Van geschiedenis naar het heden
Hoewel Landschap van de radioactieve hond vertrekt vanuit historische dierproeven – die nota bene door zijn eigen opa werden uitgevoerd – bleef het voor Espen niet bij het verleden. Tijdens het maakproces verdiepte hij zich ook in wat er nú gebeurt met proefdieren. Zo vertelt hij: “Tijdens het maken heb ik me verdiept in wat er vandaag de dag met proefdieren gebeurt. Mensen doen dieren zo veel pijn, het is schrikwekkend en verdrietig. We weten nu zo veel over het innerlijke leven en de ervaringswereld van dieren dat we ons anders zouden moeten gedragen.”
Wat is rechtvaardigheid voor een hond?
Een centrale vraag in de voorstelling is die naar rechtvaardigheid: wat betekent dat eigenlijk, als het niet alleen over mensen gaat? Voor Espen begint rechtvaardigheid niet bij regels of systemen, maar bij iets veel fundamentelers. “Rechtvaardigheid begint voor mij met het open en oprecht luisteren naar het perspectief van de honden,” aldus de theatermaker.
Zelfs als we weten wat dieren ondergaan, blijft het lastig voor veel mensen om hun denken echt te veranderen. Waarom is dat zo? Volgens Espen heeft het te maken met erkenning. Of beter gezegd: het gebrek daaraan. Espen: “Dieren hebben – net als wij – gedachten en gevoelens over de wereld en wat ze meemaken. Als we dit (h)erkennen, kunnen we ons gedrag en onze relatie met dieren veranderen. Het is een dagelijkse oefening om de dieren als onze gelijken te zien en behandelen.”
Wat hoopt hij dat mensen meenemen?
Die dagelijkse oefening zit vaak in kleine dingen: hoe we praten over dieren, hoe we keuzes maken, en hoe vanzelfsprekend we menselijk belang boven alles stellen. Het vraagt om bewustzijn en om bereidheid om dat automatisme te doorbreken. Espen hoopt vooral dat zijn voorstelling iets zachts losmaakt bij het publiek. “Ik hoop dat mensen met nieuwsgierigheid en compassie naar dieren kijken. Dat ze vriendschappen aangaan met dieren. En dat ze zich inzetten voor een meer rechtvaardige wereld.”
Gelijke kansen voor proefdiervrije wetenschap
Wil je dat rechtvaardigheid voor dieren meer wordt dan een vraag alleen? Met jouw steun help je mee om proefdiervrij onderzoek mogelijk te maken en dieren een stem te geven. Benieuwd wat jij kan doen? Kies wat bij jou past en ga van start!
Ontdek meer
