Wetenschappers over de hele wereld wijden zich aan de zoektocht naar een vaccin voor het nieuwe coronavirus: COVID-19. Maar helaas wordt er tijdens deze zoektocht ook snel weer teruggevallen op dierproeven. In het eerste kwartaal van 2020 werden er al ruim 12.000 (!) dierproeven gedaan voor corona-onderzoek. En dat terwijl keer op keer blijkt, dat resultaten uit dierproeven slecht door te vertalen zijn naar de menselijke situatie.

Helaas kunnen we de wereld niet zomaar veranderen, maar we kunnen wel alles op alles zetten om proefdiervrij onderzoek te stimuleren. Dat is precies wat we gedaan hebben: samen met ZonMw hebben wij ons de afgelopen periode ingezet om proefdiervrij corona-onderzoek te financieren. Met succes, want we hebben inmiddels vijf mooie, innovatieve onderzoeksmethoden werkelijkheid kunnen maken.

De vijf onderzoeken

Beter inzicht in longschade door COVID-19

Om zowel de korte- als langetermijneffecten van COVID-19 te onderzoeken, moeten de longen in kaart gebracht worden. Wat maakt dit virus nu zo bijzonder, en wat is het verschil met andere coronavirussen? Prof. Pieter Hiemstra en dr. Anne van der Does (LUMC) zijn geen vreemden voor ons, en werken ook dit keer weer met proefdiervrije onderzoeksmodellen. Met behulp van proefdiervrije kweekmodellen, organoids en een long-op-een-chip, kunnen zij hun onderzoek voortzetten zonder hier proefdieren voor in te hoeven zetten.

Meer over dit project lees je hier. 

Gepersonaliseerde onderzoeksmodellen voor coronapatiënten

Preventieve medicijnen spelen een belangrijke rol om de COVID-19 pandemie te stoppen. Hoewel veel medicatie op proefdieren getest wordt, blijkt keer op keer weer dat de resultaten van dit onderzoek moeilijk door te vertalen zijn naar de menselijke situatie. Dieren zijn geen mensen, en wat werkt voor een dier, hoeft niet te werken voor een mens. Met behulp van een innovatieve, proefdiervrije methode gaat dr. Theo Geijtenbeek (Amsterdam UMC) onderzoeken of het inhaleren van een bloedverdunner preventief kan werken. Op deze manier zou bijvoorbeeld het zorgpersoneel zichzelf preventief tegen besmetting kunnen beschermen!

Mini-organen maken het mogelijk het coronavirus in detail te bestuderen

Infectie met het coronavirus zorgt niet alleen voor problematiek in de luchtwegen, maar ook in andere organen. Maar hoe het coronavirus deze verschillende organen infecteert, is vrijwel onbekend. Prof. Jeffrey Beekman (UMC Utrecht) gebruikt geen proefdieren, maar menselijke modellen van meerdere organen. Deze miniatuur organen worden met het coronavirus besmet, zodat hij vervolgens in detail kan bestuderen hoe het virus de cellen infecteert – iets wat met proefdieren onmogelijk is. Dit gedetailleerde onderzoek zou uiteindelijk bij kunnen dragen aan de behandeling van de infectie. Door de mini-organen te bewaren in bio-banken, kunnen ze ook in de toekomst direct ingezet worden om mogelijke virussen sneller te onderzoeken!

Mini-bloedvaten essentieel voor onderzoek

Wanneer COVID-19 patiënten erg ziek worden, krijgen ze vaak problemen in hun bloedvaten. Lekkage, ontsteking, bloedstolling… Problemen die de proefdieren in onderzoeken niet ondervinden. En dat vraagt natuurlijk om een proefdiervrije methode. Dr. Andries van der Meer (UTwente) heeft een proefdiervrije innovatie ontwikkeld waar mini-bloedvaten op een microchip geplaatst worden om vervolgens te onderzoeken. De mini-bloedvaten kunnen gevuld worden met bloed van coronapatiënten, zodat zij ieder een gepersonaliseerd onderzoeksmodel hebben.

Menselijk longmodel voor beter inzicht in virus

Naast het opsporen en behandelen van patiënten, is het ook erg belangrijk om het virus te leren ‘begrijpen’ én vaccins te ontwikkelen. Dr. Robbert Rottier (Erasmus MC-Sophia Kinderziekenhuis) en Prof. Roman Truckenmuller (Universiteit van Maastricht) werken aan een project om de bekleding van menselijke longen en bloedvaten te kweken in een mini-bioreactor, zodat de menselijke long zo goed mogelijk nagebootst kan worden. Zo kan verder Corona-onderzoek op een menselijk model gedaan worden – wat voor betere, specifieke resultaten zorgt. Zo kunnen veelbelovende medicijnen snel getest worden, en kunnen resultaten snel naar de menselijke situatie door vertaald worden. 

Trots

We erkennen dat het ontwikkelen van een vaccin voor het nieuwe coronavirus op dit moment niet zonder proefdieren zal gebeuren. Maar door nu te investeren in proefdiervrij corona-onderzoek, kunnen we ons goed voorbereiden op de toekomst en op potentiële nieuwe virusuitbraken.

Wij zijn ontzettend trots op deze projecten en het feit dat we de financiering hiervan, samen met ZonMw, in zo’n korte tijd hebben kunnen realiseren. Zo zetten we ons samen in om proefdieren overbodig te maken! 

Lees hier alles over corona en dierproeven