Feit 5: Onderzoek zonder dierproef wordt nauwelijks gepubliceerd: ‘Animal methods bias’
Er is een onzichtbare drempel in de wetenschap: als er geen dierproef aan te pas is gekomen, telt het onderzoek nauwelijks mee. Zonder dierproef wordt onderzoek minder snel gezien, minder snel erkend. Toonaangevende tijdschriften publiceren het niet. En zonder publicatie, geen erkenning. Het gevolg? Proefdiervrije onderzoeksmodellen vinden hun weg naar het lab niet. En dat is ongelooflijk zonde.
Terwijl we inmiddels ook weten dat onderzoeksmodellen waar de mens centraal staat misschien wél de doorbraak leveren die we zoeken. Maar die kans krijgen ze amper. Zo houden we een systeem in stand dat vernieuwing afremt.
Dit principe wordt veroorzaakt door ‘animal methods bias’, ofwel een vastgeroeste gewoonte die onterechte vooroordelen oproept. Helaas kosten deze vooroordelen levens: zowel van dieren die worden gebruikt als proefdier, als van mensen die niet de behandelingen en medicatie kunnen krijgen die ze verdienen.
Deel dit feit - kies je platform!
Wat is het probleem?
De wetenschappelijke wereld heeft decennialang vertrouwen opgebouwd in dierproeven. Dat vertrouwen zit nu ingebakken in de structuren die bepalen wat als “bewezen” en “veilig” geldt: in protocollen, in regelgeving, in de criteria van tijdschriften. Dierproeven zijn de standaard geworden – niet omdat ze de beste methode zijn, maar omdat ze de bekende methode zijn.
Mensgerichte modellen moeten het nu opnemen tegen die ingesleten standaard, en dat is een oneerlijke strijd. Want hoe bewijs je de waarde van iets nieuws, als de meetlat zelf is gemaakt voor iets anders? Ondertussen levert circa 90-95% van de onderzoeken die begonnen met dierproeven géén marktwaardig medicijn op. Die cijfers zouden de alarmbellen moeten laten rinkelen, maar het systeem accepteert dat falen in stilte, omdat het nu eenmaal de vertrouwde weg is. Wetenschappers geven aan druk te voelen om toch maar dierproeven te doen, puur voor de vorm. Niet omdat het beter is, maar omdat het verwacht wordt.
Hoe lossen we dit op?
Het vraagt lef en doorzettingsvermogen van de hele wetenschapswereld om deze ‘animal methods bias’ te doorbreken. Door het bewustzijn over dit onderwerp te vergroten, zullen invloedrijke partijen – zoals medische vakbladen, regelgevers en financiers – uiteindelijk meegaan in de proefdiervrije transitie. Het vastgeroeste systeem moet doorbroken worden. Daarnaast stimuleren we dat onderzoekers die geen proefdieren meer willen gebruiken achter hun proefdiervrije methoden blijven staan. We moeten als samenleving dit proefdiervrije onderzoek ondersteunen en financieren, zodat het echt gevalideerd kan worden. Door te bewijzen dat proefdiervrije innovaties waardevol zijn, brokkelen vastgeroeste vooroordelen steeds verder af. En daarmee helpen we de medische wetenschap een heel eind vooruit.
Bronnen
- Krebs, C. et al. (2023). A survey to assess animal methods bias in scientific publishing
- Ro, C. (2025). How ‘animal methods bias’ is affecting research careers
