Feit 4: Veel stoffen zijn giftig voor dieren, maar kunnen mensenlevens redden
Chocolade. Paracetamol. Penicilline. Soms levensreddend voor mensen, maar voor veel dieren… giftig. Als we alleen naar dierproeven hadden gekeken, waren deze middelen er nooit geweest.. En dat zet je toch aan het denken: Nu blijven er misschien net zulke doorbraken liggen, omdat we blijven testen op het verkeerde lichaam.
Het klinkt ook onlogisch: stoffen testen in dieren om erachter te komen hoe ze werken in de mens. Hoewel we veel op elkaar lijken, is ons genetische materiaal ook heel verschillend. Mensen zijn geen muizen, en andersom. Zelfs verschillende mensen reageren anders op een medicijn, omdat ze van elkaar verschillen. Je kunt je vast voorstellen dat het verschil met dieren dus nog groter is!
Toch is dit lang de gedachte geweest: als het veilig is voor een dier, dan geldt dat ook voor de mens. En andersom: als het niks doet voor dieren, zal het ook wel niks betekenen voor de mens. Maar daarin schuilt een groot gevaar. Want deze denkfout zorgt ervoor dat we belangrijke doorbraken missen – de stoffen worden immers getest onder de verkeerde voorwaarden, in het verkeerde lichaam. Kun jij je voorstellen dat we om die reden chocolade hadden moeten missen, of andere voedingsstoffen die op dieren werden getest? Of essentiële medische stoffen die mensen beter maken – zoals penicilline, de basis voor onze huidige antibiotica? Als je alleen naar de reactie van dieren kijkt, die eraan kunnen bezwijken, zou dit nooit als behandeling bij de mens zijn gekomen. Onvoorstelbaar.
Deel dit feit - kies je platform!
Wat is het probleem?
Ondanks dat de biomedische wetenschap al heel ver is, zijn we nog lang niet in staat om alle complexe processen van het menselijk lichaam helemaal goed te begrijpen. Laat staan dat we weten wat er precies gebeurt in geval van ziekte. Experimenteren met behandelingen vraagt een lange adem en gaat gepaard met veel vallen en opstaan. Dat is kostbare tijd, die we zo goed en efficiënt mogelijk moeten inzetten. Testen op dieren is een hele onlogische, onethische en wetenschappelijk doodlopende weg. Dit staat de belangrijke medische doorbraken, die we zo hard nodig hebben, veel meer in de weg dan dat het ons helpt.
Hoe lossen we dit op?
Effectief medisch onderzoek is alleen mogelijk op basis van menselijke modellen, dat durven we nu wel te stellen. Want alleen met dat onderzoek kun je de mens beter leren begrijpen. En daarin hebben we nog een lange weg te gaan, dus waarom zouden we tijd verspillen aan een omweg via proefdieren? Er zijn inmiddels talloze innovaties die mensgerichte wetenschap mogelijk maken. Denk aan organoïden, organen-op-een-chip en de inzet van AI. Die moderne aanpak scheelt levens – zowel voor dieren als voor mensen.
Bronnen
- Hartung, T. (2024). Frontiers | The (misleading) role of animal models in drug development
- Finlay, F. (2005) Chocolate poisoning – PMC



