Hoe proefdiervrij is jouw zonnebrandcrème echt?

Wie bewust bezig is met huidverzorging en dierenwelzijn, vraagt zich misschien af: is zonnebrandcrème eigenlijk proefdiervrij? Het korte antwoord: dat ligt nogal ingewikkeld. Sinds 2013 geldt in Europa een verbod op dierproeven voor cosmetica. Dat betekent dat zonnebrandcrème die in Europa wordt gemaakt en verkocht niet meer op dieren getest mag worden. Toch bestaan er nog uitzonderingen binnen de Europese Cosmeticawet.

Zo kunnen bepaalde ingrediënten in zonnebrandcrème alsnog getest zijn op dieren wanneer die stoffen ook worden gebruikt in bijvoorbeeld schoonmaakmiddelen of medicijnen. Ook veiligheidsonderzoek voor milieurisico’s of productiemedewerkers kan in sommige gevallen nog leiden tot dierproeven. Daarnaast verkopen sommige cosmeticamerken hun producten wereldwijd, ook in landen waar dierproeven voor cosmetica nog verplicht kunnen zijn.

Debby Weijers, directeur van Proefdiervrij, legt uit: “De fles zonnebrandcrème die je hier koopt, is als eindproduct niet op dieren getest. Maar het kan wel zo zijn dat van hetzelfde merk een fles zonnebrand in Azië nog wel op dieren is getest.” En dat maakt het voor consumenten soms nogal ingewikkeld om proefdiervrije zonnebrand te vinden. Want hoe proefdiervrij jouw zonnebrand is, hangt dus van nogal wat uitzonderingen af.

Uitzonderingen op de Europese Cosmeticawet

Helaas is de Europese Cosmeticawet dus niet waterdicht. Of je zonnebrand echt proefdiervrij is, is dus soms lastig te achterhalen. Er gelden uitzonderingen, waardoor jouw zonnebrandcrème misschien tóch niet helemaal proefdiervrij is. Maar er zijn wel degelijke goeie tips om dit te checken (die staan onderaan!). Nu eerst de uitzonderingen op de Europese Cosmeticawet:

1. Er geldt geen dierproefverbod op ingrediënten die in schoonmaakmiddelen of medicijnen voorkomen. Als de ingrediënten in jouw zonnebrandcrème dus niet uitsluitend cosmetische doeleinden hebben, kan jouw crème toch (indirect) op proefdieren getest zijn.
2. Chemische ingrediënten die mogelijk schadelijk zijn voor het milieu of voor de werknemers die het product ontwikkelen, mogen ook op proefdieren worden getest. Ook al kan dit vaak proefdiervrij.
3. Het merk waarvan jij jouw zonnebrandcrème verkoopt, is misschien ook in niet-Europese landen actief. En dat kunnen landen zijn waar het nog wel wettelijk verplicht is om cosmetica op dieren te testen. Dit betekent dat het product in jouw kastjes wel proefdiervrij is, maar het merk waarvan je koopt, niet.
4. Als laatst is het mogelijk dat een (ingrediënt van) zonnebrandcrème nog voor de ingang van de cosmeticawet veilig is verklaard aan de hand van dierproeven. Hierdoor zal de zonnebrandcrème die jij nu koopt niet op proefdieren zijn getest – maar dat is vroeger dus wel gebeurd.

Waarom worden proefdieren gebruikt voor het testen van zonnebrand?

Voordat proefdiervrije innovaties beschikbaar kwamen, werden zonnebrandproducten op verschillende dieren getest om huidreacties en veiligheid te onderzoeken. Denk bijvoorbeeld aan testen op konijnen om huidirritaties te bestuderen. Debby legt uit: “Bij deze huidirritatietest wordt een stof aangebracht op een geschoren stukje huid van een konijn. Soms wordt de plek afgedekt met een verbandje zodat de stof goed op de huid blijft zitten. Vervolgens wordt gedurende twee weken onderzocht of de huid rood, beschadigd of ontstoken raakt. Wanneer er geen reactie zichtbaar is, wordt dezelfde test herhaald bij nog twee andere konijnen als controle.”

Ook cavia’s en muizen moesten het ontzien, om allergische reacties te onderzoeken. “Bij allergietesten wordt een stof op de geschoren huid van een cavia aangebracht. Vervolgens wordt gedurende maximaal een maand gevolgd of het dier een allergische reactie ontwikkelt. Bij muizen worden stoffen vaak meerdere dagen achter elkaar op de oren gesmeerd. Daarna worden de dieren gedood om de oren verder te onderzoeken op cellulaire reacties van het immuunsysteem,” aldus Debby.

Waarom zeggen dierproeven weinig over de menselijke huid?

Een belangrijk probleem van dierproeven is dat dierenlichamen sterk verschillen van het menselijk lichaam. Debby legt uit waarom resultaten met dierproeven lang niet altijd goed te vertalen zijn naar mensen: “De huid van muizen en konijnen is veel dunner dan menselijke huid. Daarnaast hebben deze dieren natuurlijk veel haar op hun huid, wat wij ook niet hebben.”

Bovendien willen onderzoekers tegenwoordig meer weten dan alleen wat er op de huid gebeurt. “Via de huid dringen stoffen ook door in onze bloedbaan. Daarom zijn brede veiligheidstesten nodig,” legt Debby uit. Juist bij producten zoals zonnebrandcrème, die dagelijks en over het hele lichaam worden gebruikt, is het belangrijk dat veiligheidsonderzoek betrouwbaar wordt uitgevoerd. En dat kan zonder proefdieren. Sterker nog: dat kan beter zonder dierproeven, aangezien ze zo weinig over de menselijke huid zeggen.

Hoe kan zonnebrandcrème veilig getest worden zonder proefdieren?

De veiligheid van zonnebrandcrème is natuurlijk ontzettend belangrijk. Niemand wil schadelijke stoffen op zijn of haar huid smeren. Gelukkig bestaan er tegenwoordig steeds meer betrouwbare proefdiervrije testmethoden waarmee onderzoekers de veiligheid van cosmetica kunnen onderzoeken. En dat kan al zonder proefdieren door een combinatie van innovatieve technieken gebaseerd op menselijke biologie.

“De oplossing ligt in een combinatie van testen; altijd gebaseerd op menselijke cellen en weefsels,” legt Debby uit. Zo bestaan er inmiddels geavanceerde menselijke huidmodellen die in laboratoria worden gekweekt en de menselijke huid realistisch nabootsen. “Er zijn al veel goed werkende menselijke huidmodellen die gebruikt kunnen worden om de veiligheid van cosmetica te testen.”

Waarom de toekomst van zonnebrandcrème proefdiervrij moet zijn

Mooie ontwikkelingen dus! Gelukkig zien we dan ook dat de wereld stap voor stap beweegt richting proefdiervrije cosmetica (zoals zonnebrand zonder proefdieren!). In Europa is inmiddels bewezen dat zonnebrandcrème en andere cosmeticaproducten veilig getest kunnen worden zonder dieren. Volgens Debby ligt de volgende stap daarom vooral buiten Europa: “In het geval van cosmetica is het echt regelgeving buiten Europa die Europese richtlijnen zou moeten gaan volgen. Want in Europa is natuurlijk gewoon bewezen dat het zonder dieren kan.”

Ook bedrijven kunnen hierin een belangrijke rol spelen. “Als cosmeticamerken principieel vasthouden aan het standpunt dat ze geen dierproeven willen doen, kunnen ze regelgevers stimuleren om proefdiervrije alternatieven te accepteren,” aldus Debby. Maar ook consumenten kunnen het verschil maken. Door bewust te kiezen voor proefdiervrije zonnebrandcrème en cruelty-free merken, laat je zien dat veilige producten niet ten koste hoeven te gaan van dieren. Elke bewuste keuze helpt mee aan een toekomst waarin proefdiervrije cosmetica wereldwijd de norm wordt.

Tips voor proefdiervrije zonnebrandcrème

Wil je zeker weten dat je kiest voor een echt proefdiervrije zonnebrandcrème? Dan helpt het om kritisch te kijken naar merken, keurmerken (zoals cruelty free zonnebrand) en het internationale beleid van een bedrijf. Zo bescherm je niet alleen je huid tegen de zon, maar draag je ook bij aan een wereld waarin dierproeven verleden tijd zijn.

Volgens Serah van der Sanden, van dierproevrijnl, zijn er tegenwoordig gelukkig steeds meer kwalitatieve proefdiervrije zonnebrandproducten verkrijgbaar: “Vroeger was dierproefvrije zonnebrand vaak een dikke witte crème die je nauwelijks kon uitsmeren. Inmiddels zijn er sprays, primers en lichte SPF-producten die heel prettig werken en proefdiervrij zijn.”

Om je alvast op weg te helpen: in principe zijn alle zonnebrandcrèmes die in Europa worden gemaakt en verkocht dierproefvrij als eindproduct. Denk bijvoorbeeld aan verschillende huismerken van Albert Heijn en HEMA. Daarnaast heeft Serah nog een aantal tips voor proefdiervrije zonnebrand. Wil je makkelijker proefdiervrije zonnebrand herkennen? Let dan op deze punten:

• Controleer of een merk een officieel cruelty-free keurmerk heeft, zoals Leaping Bunny, Cruelty Free International of PETA.
• Kijk of een merk verkoopt in landen waar dierproeven voor cosmetica nog verplicht kunnen zijn.
• Let op: vegan betekent niet automatisch proefdiervrij.
• Gebruik apps en websites zoals dierproefvrijnl.nl of Bunny Free om merken snel te checken.
• Twijfel je? Kijk op de website van het merk of stuur ze een berichtje over hun dierproevenbeleid.

Proefdiervrij cosmeticagids

Wil je weten of jouw zonnebrand, mascara of shampoo proefdiervrij is? In onze cosmeticagids leggen we uit waar je op kunt letten, welke keurmerken betrouwbaar zijn en hoe je cruelty-free merken herkent. Veel merken delen hun beleid rondom dierproeven op hun website, maar je kunt ook handige lijsten gebruiken, zoals de Nederlandse Dierproefvrij Cosmetica Lijst van shoplikeyougiveadamn.nl of de site van Serah dierproefvrijnl.nl . Download de cosmeticagids en maak makkelijker bewuste keuzes.