Het komt regelmatig voor dat proefdieren hun plekje in het laboratorium mogen inruilen voor een huisje. Misschien heb jij er wel eens aan gedacht op een ex-proefdier te adopteren: het kan! In Nederland zijn er verschillende proefdierinstellingen die ex-proefdieren ter adoptie aanbieden, met name honden. Ervaringen zijn bijna altijd positief: maar bezint eer ge begint.

Stichting Hulp bij Herplaatsing Huisdieren

Om een ex-proefhond of ex-proefkat te adopteren, kun je contact opnemen met Stichting Hulp bij Herplaatsing van Huisdieren (SHHH).

Deze Friese stichting bemiddelt als enige in Nederland tussen instellingen die dierproeven doen en particulieren. Met welke instellingen de SHHH contact heeft en wat er met de ex-proefdieren is gebeurd, wordt door de stichting niet bekend gemaakt. Ed Pols, bestuurslid van SHHH: “Instellingen zijn nogal terughouden. Ze zijn bang voor negatieve reacties als bekend wordt dat zij proeven doen met honden.”

Er zijn ook instellingen die ex-proefdieren ter adoptie bieden aan hun medewerkers; maar deze adopties hebben geen structureel karakter.

Strenge selectieprocedure

Ed Pols: “De ervaringen met het adopteren van ex-proefdierhonden zijn over het algemeen heel positief. In de beginjaren waren de reacties sceptisch: proefdieren zouden niet geschikt zijn als huisdier. Wij hebben aangetoond dat dit niet het geval is.”

Het succes is niet uit de lucht komen vallen, maar is te danken aan een uitgekiende procedure die de stichting in de afgelopen 20 jaar heeft ontwikkeld. Een procedure die al begint bij de proefdierinstelling. Ed Pols: “Instellingen die proefhonden ter adoptie willen aanbieden, beginnen al in de kliniek met het voorbereiden van de honden. Vanaf dat moment moet er op een andere manier met honden worden omgegaan.”

Volgens Ed waren proefdieren vroeger niet gesocialiseerd. Dieren kwamen niet in aanraking met mensen buiten hun directe verzorgers. Ze speelden niet buiten en zaten eigenlijk de hele dag in een hok. Dat zorgde voor bijzonder angstige dieren, die bang waren voor vreemde mensen, geluiden en geurtjes. Ed Pols: “Toen wij met dit werk begonnen, hebben wij aangedrongen op een vroegtijdige socialisatie. Vrijwilligers spelen nu met de honden en zaken als kooiverrijking en speeltjes hebben hun intrede gedaan. Allemaal om de kans op een succesvolle herplaatsing te vergroten.”

Verplichte voorlichtingsmiddag

Iedereen die een ex-proefdier wil adopteren, is verplicht de voorlichtingsmiddag van SHHH bij te wonen. Tijdens deze middag wordt alles verteld over de verschillen tussen een gewone hond en een ex-proefdier.

Ed Pols: “Daarbij maken we het niet mooier dan dat het is. Veel mensen komen uit emotie en betrokkenheid, maar zien tijdens de voorlichtingsdag in dat een ex-proefdier adopteren voor heen geen goed idee is. We zien ongeveer 2 van de 3 mensen afhaken.”

Volgens Ed zijn er twee belangrijke verschillen waar rekening mee gehouden moet worden. “Proefdieren kunnen angstig zijn en zindelijkheid is een probleem. Dat moeten mensen zich goed realiseren. Je moet geduld hebben en weten waar je aan begint. Een zindelijkheidstraining van een oudere hond op een flat; dat gaat gewoon niet.”

Na de voorlichtingsmiddag bezoekt een medewerker van de stichting het potentiële adoptiegezin, om de situatie in te schatten. Pas na toestemming van deze medewerker, kan er een adoptie plaatsvinden. Dankzij de voorafgaande procedure hoeft een medewerker bijna geen gezinnen te weigeren, volgens Ed.

adopteren ex proefdier
Linda met haar ex-lab beagles

Welke dieren kunnen worden geadopteerd?

SHHH heeft ruim 1000 honden bemiddeld. Het betreft voornamelijk Beagles, en af en toe een Retriever. De stichting heeft tevens ongeveer 100 katten weten te herplaatsen. Ed Pols: “We hebben ook een enkele keer fretten en een pony aangeboden gekregen. Hiervoor zijn we in gesprek met andere stichtingen die hier meer verstand van hebben. Maar we staan er wel voor open: des te meer dieren we een fijn huis kunnen geven na het laboratorium, des te beter.”

Ed Pols: “Je zou willen dat meer instellingen de koudwatervrees overwinnen en dieren ter beschikking stellen. Er is genoeg belangstelling. Wij hebben inmiddels geen dieren op de wachtlijst staan, maar adoptiegezinnen. Dus ik zou zeggen: kom maar op.”

Hoe zit dat met muizen en ratten?

Muizen en ratten zijn ’s werelds meest gebruikte proefdieren. In samenwerking met SHHH, Universiteit Utrecht, UMC Utrecht en anderen, biedt dierenopvang Het Knagertje in Den Haag sinds kort ex-proefmuizen en ex-proefratten ter adoptie aan.