In het kort:

  • De Tweede Kamer draait een eerdere beslissing terug om €12,5 miljoen te investeren in proefdiervrij onderzoek
  • Door dit besluit mag het BPRC deze subsidie blijven inzetten voor dierproeven
  • Dit is een gemiste kans voor Nederland om voorloper te worden in proefdiervrij onderzoek, internationaal raken we achterop
  • Zonder gerichte investeringen blijft de overgang naar proefdiervrije wetenschap te langzaam gaan

Meerderheid Tweede Kamer blijft inzetten op dierproeven

Verdrietig nieuws uit de Tweede Kamer. Vorig jaar werd een amendement van Ines Kostić (PvdD) aangenomen waardoor subsidie voor het apentestcentrum in Rijswijk (BPRC) moest worden verschoven naar proefdiervrij onderzoek. Maar doordat het nieuwe amendement van Rajkowski (VVD) is aangenomen, vervalt de afspraak om deze 12,5 miljoen euro de komende jaren niet langer in te zetten voor dieronderzoek.

“Dit voelt voor ons als een gemiste kans,” zo vertelt Anne Burgers, adviseur wetenschap en innovatie. “Het is een verdrietige dag dat na een jaar lang strijden nu toch het aanwijzen van overheidssubsidie voor proefdiervrij onderzoek is verworpen. Juist overheidsgeld zou moeten gaan naar toekomstbestendig en ethisch verantwoord onderzoek. En daar valt onderzoek met proefdieren niet onder.”

Innovatie vraagt om keuzes

Deze beslissing laat zien hoe groot het verschil nog is tussen woorden en daden. Want echte verandering vraagt om gerichte keuzes. Burgers vertelt:

“De Tweede Kamer had de keuze om de vooruitstrevende positie van Nederland te bevestigen en aan te sluiten bij een wereldwijde beweging naar proefdiervrij onderzoek. Helaas kiest de meerderheid van de Kamer voor het vasthouden aan een systeem, waarvan steeds meer wetenschappers aantonen dat het niet meer werkt. “

Maar zonder investeringen in proefdiervrije wetenschap blijft de vooruitgang te langzaam gaan. “Als we daar niet actief op inzetten, blijven we vasthouden aan dierproeven, simpelweg omdat we dat altijd zo gedaan hebben. En daarmee laten we niet alleen kansen liggen voor dieren, maar ook voor Nederland,” aldus Burgers.

Roadmaps richting proefdiervrije toekomst

Burgers doelt met de wereldwijde beweging naar proefdiervrij onderzoek op de concrete stappen die internationaal worden gezet, zoals de roadmaps die zijn gepresenteerd in het Verenigd Koninkrijk, de Verenigde Staten. Ook de Europese Unie heeft zo’n plan aangekondigd. Deze plannen laten zien dat steeds meer landen actief toewerken naar het vervangen van dierproeven door innovatieve, mensgerichte onderzoeksmethoden. Het is een belangrijke ontwikkeling: niet alleen erkennen deze landen dat het anders kan, ze maken ook daadwerkelijk plannen om die verandering te versnellen.

Ook verandert het sentiment over dierproeven in de maatschappij. Zo is het aandeel Nederlanders (14%) dat gelooft dat we in Nederland niet meer aan dierproeven doen toegenomen ten opzichte van vorig jaar (10%). Ook zijn er nu meer Nederlanders (39%) van overtuigd dat sommige proefdiervrije methoden beter werken dan dierproeven, een significante stijging vergeleken met 2025 (33%).*

Wel woorden, nog geen daden

Hoopvolle geluiden, maar toch is het aangenomen amendement een vervelende drempel op weg naar een proefdiervrije toekomst. Burgers besluit: “De indieners van dit amendement zeggen te onderschrijven dat het streven naar minder proefdieren belangrijk is. Een geluid wat we ook steeds horen in de Tweede Kamer en teruglezen in verkiezingsprogramma’s. Om dat te bereiken is het cruciaal dat ze ook concrete stappen nemen. Het verschuiven van overheidssubsidie naar proefdiervrij onderzoek was hier een belangrijke stap bij. Wat aandacht, en financiering, krijgt… groeit!”

Onderzoek met apen blijft ook dit jaar volop in de aandacht. In Den Haag én daarbuiten. Hieronder kun je onze successen, en tegenslagen, op dit dossier overzichtelijk terugzien. Op naar de volgende overwinning richting een proefdiervrije toekomst, voor mens en dier.

Dit zijn de belangrijkste ontwikkelingen van dit moment.

Gemiste kans: overheidsgeld blijft naar apenproeven gaan

Op 24 maart kwam er minder goed nieuws uit de Tweede Kamer. Niet alleen voor de ongeveer 1000 apen in Rijswijk, maar ook voor de biomedische innovatie in Nederland. Zo werd de motie van Queeny-Aimée Rajkowski (VVD) aangenomen. Dit betekent dat de subsidie voor het BPRC mag blijven worden ingezet voor apenproeven in plaats van te verschuiven naar proefdiervrije innovaties. En dat is een gemiste kans. Juist overheidsgeld zou moeten gaan naar onderzoek dat klaar is voor de toekomst en beter werkt voor de mens. Niet naar een systeem waarvan steeds meer wetenschappers laten zien dat het ons juist afremt.

Het door de Tweede Kamer aangenomen amendement van Ines Kostić (PvdD) in 2025 moest ervoor zorgen dat de subsidie voor apenproeven bij het BPRC stapsgewijs zou worden afgebouwd. Vanaf 2025 zou de subsidie van €12,5 miljoen naar proefdiervrije innovaties moeten verschuiven. Na een eerder verworpen motie van Caroline van der Plas (BBB) werd deze motie van Queeny-Aimée Rajkowski (VVD) dus helaas aangenomen. Nu mag het BPRC naar eigen invulling de subsidie besteden, dus ook aan dierproeven.

In de Kamer horen we vaak dat ‘minder dierproeven’ belangrijk is. Maar dan moet je ook de keuzes durven maken die daarbij horen. Het verschuiven van subsidie naar proefdiervrij onderzoek was zo’n stap. Want wat aandacht en financiering krijgt, groeit.

NTR-documentaire: Proefaapvrij?

De NTR zond 10 februari de Focus-aflevering Proefaapvrij? uit, waarin de stand van zaken rond dierproeven met apen wordt belicht. Het is een eerlijk en mooi gemaakt item, dat laat zien hoe ingewikkeld dit onderwerp is. Kijk de uitzending terug via NPO Start. Wat we ook zagen: het gesprek gaat nog vaak over de keuze tussen ofwel onderzoek mét apen, ofwel minder onderzoek zónder apen. En dat lijkt een lastige spagaat, als we willen dat de wetenschap verder komt zónder dierenleed.

Wij vinden dat er niet twee, maar drie manieren zijn om hier tegenaan te kijken: je kunt heel grondig en valide wetenschappelijk onderzoek doen – vaak zelfs nog beter dan met dieren – maar dan proefdiervrij. En dit principe krijgt nog veel te weinig aandacht. Wij zien het als onze taak om deze perceptie te blijven uitdragen naar wetenschap én publiek. 

Antimotie BBB verworpen: subsidie BPRC gaat richting proefdiervrije innovaties

Op 5 februari kwam er geweldig dierennieuws uit de Tweede Kamer. De ‘antimotie’ die de BBB (Caroline van der Plas) had ingediend, is door een meerderheid aan partijen verworpen. De reactie van de BBB volgde naar aanleiding van de motie vorige jaar van Ines Kostić, waarin was vastgelegd dat de subsidie voor het BPRC in Rijswijk (apentestcentrum, voluit Biomedical Primate Research Centre) moest worden afgebouwd. Deze subsidie van €12.5 miljoen zou dan vrijkomen voor proefdiervrij onderzoek. Maar Van der Plas probeerde met een nieuwe motie ‘een alternatieve subsidieregeling’ in het leven te roepen. En daarmee dus het eerdere voorstel teniet te doen. Gelukkig ging de Tweede Kamer daar niet in mee en is het nu dus nog steeds zo dat de subsidie aan het BPRC wordt afgebouwd de komende jaren én dat dit overheidsgeld naar proefdiervrij onderzoek gaat.

Wij zien dit als een krachtig signaal uit de politiek dat het tijd wordt om dierproeven los te laten en in te zetten op mensgerichte innovaties. Zo bouwen we stap voor stap aan onderzoek dat beter is voor mens én dier.

Goed nieuws voor dieren én mensen!

De Tweede Kamer stemde op 28 oktober vóór het afbouwen van de subsidie voor apenonderzoek. De €12,5 miljoen wordt de komende jaren verschoven naar proefdiervrije innovaties. Een duidelijke stap richting toekomstgericht onderzoek.

Wetenschappers spreken zich uit

Een groep wetenschappers uit het biomedisch onderzoek roept in een open brief op om de subsidie voor apenonderzoek af te bouwen en te investeren in proefdiervrije, mensgerichte innovaties.

Volgens hen is dit geen risico voor de wetenschap, maar juist een noodzakelijke stap vooruit. Door te investeren in modellen die beter aansluiten op de mens, kan onderzoek betrouwbaarder en toekomstbestendiger worden.

Waar gaat ons geld naartoe? Discussie over apenonderzoek blijft hangen

De Eerste Kamer heeft over de OCW-begroting gestemd, maar het amendement om de subsidie voor apenonderzoek stap voor stap naar proefdiervrije, mensgericht modellen te verschuiven is niet behandeld. Reden? De regels staan alleen een wijziging van het bedrag toe, niet van waar het geld naartoe gaat.

Bizar dat het nu draait om een technisch punt, terwijl het zou moeten gaan over mensen- en dierenlevens.

Motie ingediend over subsidie apenonderzoek

In maart 2025 werd, als onderdeel van de OCW-begroting, een motie ingediend om de subsidie voor apenonderzoek bij het BPRC anders in te zetten. Het voorstel: het overheidsgeld niet langer automatisch naar dierproeven laten gaan, maar juist gebruiken om de overgang naar proefdiervrije, mensgerichte innovaties te versnellen.

Daarmee werd voor het eerst concreet voorgesteld om overheidsgeld actief te verschuiven van dierproeven naar proefdiervrije wetenschap.

Samen stap voor stap werken aan verandering

Verandering begint bij kleine keuzes. Help ons om proefdiervrije wetenschap de norm te maken door onze kleine projecten met grote impact te steunen. Ook vinden vinden wij het belangrijk dat onderzoekers die proefdiervrije paden willen bewandelen daarin niet tegen financiële barrières aanlopen. Wil jij ook proefdiervrij onderzoek doen? Kijk dan ook eens naar de mogelijkheden die wij hebben om jou financieel te steunen.

Over Proefdiervrij
Hoe we met dieren omgaan, zegt iets over wie we zijn als samenleving. Zeker als die dieren worden gebruikt in onderzoek dat bedoeld is om mensen beter te maken. Proefdiervrij werkt aan een wereld zonder dierproeven, door mensgerichte, proefdiervrije wetenschap zichtbaar te maken en te versnellen.

Die verandering is al in gang. Steeds vaker worden dierproeven vervangen door mensgerichte modellen die beter laten zien wat er in het menselijk lichaam gebeurt. Toch blijven dierproeven vaak de standaard. Met 2030 als stip op de horizon werken we toe naar een kantelpunt waarin proefdiervrije methoden de norm zijn. Zo helpen we loslaten wat niet meer past en bouwen we aan onderzoek dat mensen helpt, zonder dieren onnodig te gebruiken.

*Het onderzoek is uitgevoerd door Markteffect onder een representatieve steekproef  (N=1021) van de Nederlandse bevolking (18+).

Ontdek meer

Deel dit verhaal, kies je platform!