De meest gebruikte
proefdieren in Nederland

Uit de meest recente cijfers blijkt, dat er in Nederland gemiddeld 450 duizend dierproeven worden gedaan. De dierproeven worden met verschillende doelen uitgevoerd: zoals wetenschappelijk onderzoek, veiligheidsonderzoek en onderwijs. Hieronder hebben wij de top 10 meest gebruikte proefdieren in Nederland op een rijtje gezet.

Proefdiervrije wereld

Veel mensen weten niet dat proefdieren in onderzoek vaak niet meer nodig zijn: er bestaan alternatieven die dierproeven overbodig maken. Ontdek hoe wij een proefdiervrije wereld waarmaken.

Alternatieven

Maar dieren zijn geen mensen. Dierproeven zijn vaak niet vertaalbaar naar mensen. Zo zijn 9 van de 10 medicijnen, die ontwikkeld zijn door dierproeven, niet werkzaam of veilig voor mensen. Daarom investeren wij in wetenschappers die onderzoek zónder proefdieren willen doen. De alternatieven die zij met onze financiële steun ontwikkelen, zullen proeven op dieren overbodig maken.

Meest gebruikte proefdieren

De muis is wereldwijd het meest gebruikte proefdier. In Nederland worden er jaarlijks ruim 155.000 dierproeven gedaan op muizen: dit zijn 43% van alle dierproeven.

Het kleine knaagdier is door zijn kleine omvang, het gemak waarmee hij gehouden wordt en de snelheid waarmee hij zich voortplant, een uitstekend proefdier. Ondanks dat een muis veel menselijke ziektes van nature niet krijgen, wordt hij volop gebruikt in medicijnonderzoek. Hiervoor worden de muizen namelijk genetisch gemodificeerd, zodat symptomen van menselijke ziekten nagebootst kunnen worden.

Lees hier meer informatie over de muis als proefdier.

Soms is het lastig om een proefrat van een proefmuis te onderscheiden. Niet alleen lijken ze op elkaar, het zijn ook de twee meest gebruikte proefdieren wereldwijd. In Nederland worden er jaarlijks ruim 91.000 proeven op ratten gedaan.

Ratten worden onder andere ingezet in kankeronderzoek, longonderzoek, hersenonderzoek en psychologisch onderzoek.

Lees hier meer informatie over de rat als proefdier.

Bij het woord proefdier, denken mensen niet snel aan kippen en huishoenders. Deze dieren worden immers veel meer geassocieerd met boerderijen. Toch worden er in Nederland jaarlijks meer dan 51.000 proeven gedaan op kippen en huishoenders. Deze proeven worden gedaan voor o.a. het onderwijs, de veiligheid van (dier)geneesmiddelen, op mens overdraagbare bacteriën en ziektes bij kippen.

Bron: Centrale Commissie Dierproeven

Het lijstje met aantal diersoorten in dierproeven is eigenlijk veel langer, want met andere vissen worden alle vissen behalve zebravissen bedoeld. Onder deze vissen vallen onder andere karpers, tilapia’s en regenboogforellen. De dierproeven worden voornamelijk gedaan binnen onderzoek voor de voedselindustrie. Jaarlijks worden er in Nederland ruim 25.000 dierproeven op deze andere vissen gedaan.

Bron: Centrale Commissie Dierproeven

Zebravissen zijn kleine visjes die net als mensen gewerveld zijn. In Nederland worden er jaarlijks bijna 20.000 dierproeven gedaan op zebravisjes. Omdat de vissen doorzichtig zijn, kunnen onderzoekers zijn organen volgen zonder het dier aan te raken. Desondanks hadden bijna alle dierproeven, namelijk 98,9%, een dodelijke afloop voor de visjes.

Bron: Centrale Commissie Dierproeven
Lees hier meer over de zebravis als proefdier

Net als andere vissen, vallen hier alle vogels behalve kippen en huishoenders onder. In Nederland worden er jaarlijks bijna 14.000 dierproeven op andere vogels zoals koolmezen, eenden, meeuwen en papegaaien gedaan.

De vogelsoorten worden voornamelijk gebruikt in onderzoek naar diergedrag, natuurbeheer, diergeneesmiddelen en trekgedrag.

Bron: Centrale Commissie Dierproeven

In Nederland worden jaarlijks bijna 14.000 dierproeven gedaan op konijnen. Konijnen worden het meest ingezet voor medicijnonderzoek. Het aantal proeven op konijnen blijft helaas stijgen: één oorzaak is dat de melk van genetisch gewijzigde konijnen wordt gebruikt voor de behandelingen van erfelijke aandoeningen bij mensen.

Naast medicijnonderzoek, worden konijnen ook ingezet bij onder andere zenuwonderzoek, hartonderzoek en oogonderzoek. Vrijwel alle konijnen (99%) overleven hun dierproef niet.

Konijnen, muizen en ratten zijn niet de enige knaagdieren die worden ingezet als proefdier. Ook cavia’s moeten er aan geloven. In Nederland zijn er in 2018 (de laatst bekende cijfers) 11.443 dierproeven op cavia’s gedaan – een verdubbeling ten opzichte van het jaar ervoor.

Net als konijnen worden cavia’s gebruikt in medicijnonderzoek, maar ook in virusonderzoek en onderwijs. En omdat cavia’s net als mensen benauwd kunnen worden, zijn ze een veel gebruikt proefdier in astma-onderzoek. Dit onderzoek is niet relevant voor mensen, want het is onbekend wáárom de cavia benauwd wordt. Daarom investeren wij in proefdiervrij astma-onderzoek!

Jaarlijks worden er in Nederland meer dan 10.000 proeven gedaan op varkens.

Meer dan de helft van de proeven op varkens worden gedaan voor onderzoek naar dierenwelzijn, maar varkens worden ook gebruikt als proefdier in het onderwijs en in hersenonderzoek, hartonderzoek en in onderzoek naar varkensziektes.

Vroeger waren varkens onmisbaar in huidonderzoek, maar tegenwoordig bestaan er humane, huidmodellen. In 2018 besloot de Nederlandse Brandwondenstichting tevens om volledig te stoppen met het financieren van proefdieronderzoek.

Lees hier meer over het varken als proefdier

Het aantal dierproeven op koeien en andere runderen lijkt voorzichtig te dalen. In drie jaar tijd is het aantal proeven op runderen namelijk van 4.073 gedaald naar 3.607. Runderen worden voornamelijk gebruikt in onderzoek naar diergeneesmiddelen (50,4%) en in het onderwijs (38%). Ook worden ze gebruikt in onderzoek naar voedselproductie.