Tientallen verschillende diersoorten zijn regelmatig slachtoffer van dierproeven. Maar weet jij welke proefdieren er allemaal worden gebruikt? Veel mensen denken aan muizen, ratten, apen of misschien zelfs honden. Maar er zijn veel meer diersoorten die minder bekend zijn. Het is tijd om ook deze dieren aandacht te geven. We hebben hier 10 vergeten proefdieren op een rijtje gezet.

Octopus

Eén van de misschien wel minst bekende proefdieren is de octopus. Net zoals wij, maakt de octopus een stofje aan waar we gelukkig van worden (serotonine). Om die reden wordt de octopus onder andere ingezet om drugs als MDMA, de werkzame stof in XTC, op te testen en om zo inzicht te krijgen in de invloed hiervan op sociaal gedrag.

Geiten

Geiten worden vooral ingezet in onderzoek naar aandoeningen zoals gewrichtsproblemen. Dit komt omdat hun gewrichten qua grootte en samenstelling lijken op die van mensen.

Het kraakbeen in gewrichten wordt bewust beschadigd, zodat er op deze manier osteoartritis (de meest voorkomende vorm van artritis) ontwikkeld wordt. Hierna worden de geiten gedood om de aandoening vervolgens verder te kunnen bestuderen.

Verder komt de geit qua gewicht en grootte dichterbij de mens in de buurt dan bijvoorbeeld een muis. Dit maakt ze geschikt voor het oefenen van het plaatsen van implantaten en protheses. Ook worden ze gebruikt bij het testen van mechanische apparatuur (zoals hartpompen), dankzij hun relatief grote hart.

Schapen

Naast geiten, worden ook schapen regelmatig ingezet verschillende soorten onderzoek. Zo worden ze gebruikt in onderzoek naar hart- en vaatziekten, omdat hun hartkleppen anatomisch gezien lijken op die van mensen.

Ze worden ook gebruikt in onderzoek naar bloedvergiftiging, wederom omdat hun bloedvaten zogenaamd lijken op die van mensen. Er worden dan ontstekingen in de buikholtes gecreëerd. Vervolgens wordt het effect van deze ontsteking op de bloeddruk en op de  bloedtoevoer naar organen onderzocht.

Verder worden schapen ook gebruikt in voortplantingsonderzoek, zwangerschapsonderzoek en longonderzoek.

 

Slangen

Er overlijden wereldwijd zo’n 400 mensen per dag aan de gevolgen van een giftige slangenbeet. Dit maakt dat er onderzoek nodig is om werkende medicijnen te kunnen ontwikkelen. Maar helaas worden hier nog steeds levende slangen voor gebruikt, die in gevangenschap gemolken worden – en dat levert de dieren onnodig veel stress op.

Wist je trouwens dat stamcelbioloog Hans Clevers en zijn team erin geslaagd zijn om de gifklier van een slang te kweken? Hierdoor hoeft de slang niet langer als proefdier gebruikt te worden!

Fretten

Naast cavia’s, hamsters en andere knaagdieren worden ook fretten gebruikt om dierproeven op te doen: veelal voor onderzoek naar de griep. Fretten zijn namelijk gevoelig voor menselijke griepvirussen en worden hierdoor ingezet om griepvaccins op te testen. Ook in de zoektocht naar een vaccin voor het nieuwe coronavirus zijn fretten ingezet.

Zangvogels

Je kan het je misschien moeilijk voorstellen, maar ook zangvogels zoals kanaries, spreeuwen en zebravinken worden regelmatig in laboratoria gebruikt.

Dit komt omdat zangvogels hun vocale vaardigheden (het zingen) leren door hun ouders na te doen. Dit wordt gebruikt in onderzoek naar ‘vocaal leren’: bijvoorbeeld in onderzoek naar hoe kinderen leren te praten.

Hun hersenen worden dan onderzocht in verband met het leren fluiten van melodieën. Na jaren gebruik worden de vogels gedood om de hersenen verder te kunnen bestuderen.

Lama’s

Een ander opvallend proefdier is de lama. Lama’s worden gebruikt in medicijnonderzoek, omdat ze bijzondere, kleine antilichamen produceren. De lama’s worden ziek gemaakt, zodat ze symptomen als stijfheid, koorts en verminderde eetlust vertonen. Na afloop van de testen worden ze gedood voor verder onderzoek.

Mini-varkens

Eind jaren ’60 fokten wetenschappers een speciaal soort minivarken voor dierproeven. De minivarkens zijn goedkoper te houden dan hun grotere naamgenoten, omdat ze minder ruimte innemen en minder eten. Daarnaast lijkt hun hart meer op een mensenhart dan bijvoorbeeld een rattenhart doet.

Net als normale varkens, worden minivarkens gebruikt in onder andere hartonderzoek, onderzoek naar ziektes en bij veiligheidstesten.

Paarden, ezels en andere kruisingen

In 2018 werden er in totaal 146 dierproeven op paarden, ezels en andere kruisingen gedaan. De dieren worden ingezet voor gewrichtsonderzoek en voor onderzoek naar de ontwikkeling en controle van vaccins en geneesmiddelen voor dieren.

Daarnaast worden ze ook in het onderwijs, bij onder andere de opleiding diergeneeskunde, gebruikt als proefdier.

Fruitvliegjes

Hoewel fruitvliegjes officieel niet onder de Wet op de Dierproeven vallen, worden ze wel al ruim honderd jaar gebruikt in wetenschappelijk onderzoek. Net als een mens heeft ook een fruitvlieg nieren, een darm, een hart en hersencellen die vergelijkbaar zijn met die van de mens. Ze mogen dan wel klein zijn, maar zijn, als je het ons vraagt, absoluut geen ‘acceptabel’ proefdier!

Proefdiervrije innovatie

Dit zijn lang niet alle diersoorten die gebruikt worden in wetenschappelijk onderzoek. Ook dieren als muizen, honden, apen en katten moeten het ontgelden. In totaal zijn er meer dan 30 diersoorten die te vinden zijn in laboratoria.

Het aantal verrichte dierproeven op bekende, maar ook vergeten proefdieren in Europa is verbazingwekkend hoog. Dat kan anders! Dankzij technologische ontwikkelingen zijn er inmiddels diverse proefdiervrije alternatieven beschikbaar, zoals organoids en organen-op-een-chip. Omdat deze alternatieven zijn gebaseerd op de menselijke situatie, wordt onderzoek betrouwbaarder én vrij van dierenleed.

Op de hoogte blijven van alle proefdiervrije ontwikkelingen? Schrijf je hier in voor de nieuwsbrief.